Algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden van de Federatie Aandrijven en Automatiseren

Gedeponeerd ter griffie van de Arrondissementsrechtbank te ’s-Gravenhagen op 23 mei 2006 onder nr. 35/2006 Uitgegeven door FEDA, Postbus 190, 2700 AD Zoetermeer

Gedeponeerd ter griffie van de Arrondissementsrechtbank te ’s-Gravenhagen op 23 mei 2006 onder nr. 35/2006 Uitgegeven door FEDA, Postbus 190, 2700 AD Zoetermeer

Art. I  Algemeen

1. Wanneer deze Algemene Leveringsvoorwaarden deel uitmaken van aanbiedingen tot en overeenkomsten inzake het verrichten van leveringen en/of diensten door de opdrachtnemer, zijn alle bepalingen van deze voorwaarden tussen partijen van kracht, voorzover niet door beiden hiervan uitdrukkelijk en schriftelijk is afgeweken. Een verwijzing door de opdrachtgever naar eigen inkoop-, aanbestedings- of andere voorwaarden wordt door de opdrachtnemer niet aanvaard.
2. In deze leveringsvoorwaarden wordt verstaan onder:
• product: zaken, alsmede diensten, zoals onderhoud, advies en inspectie.
  In deze leveringsvoorwaarden wordt mede verstaan onder:
• de opdrachtnemer: een ieder, die in zijn aanbieding naar deze leveringsvoorwaarden verwijst;
• de opdrachtgever: degene, tot wie de vorengenoemde aanbieding is gericht;
• dienst: de aanneming van werk.

Art. II  Aanbieding

1. Elke van de opdrachtnemer uitgegane aanbieding is vrijblijvend.
2. Elke aanbieding is gebaseerd op uitvoering van de overeenkomst door de opdrachtnemer onder normale omstandigheden en gedurende normale werkuren.
3. Het leveren van leidingwerk alsmede het verstrekken van leidingwerktekeningen zijn, voor zover niet uitdrukkelijk anders is vermeld, niet in de aanbieding begrepen.

Art. III  Overeenkomst

1. Indien de overeenkomst schriftelijk wordt aangegaan, komt deze tot stand op de dag van ondertekening van het contract door de opdrachtnemer, onderscheidenlijk op de dag van verzending van de schriftelijke opdrachtbevestiging door de opdrachtnemer.
2. Als meerwerk wordt beschouwd al hetgeen door de opdrachtnemer in overleg, al dan niet schriftelijk vastgelegd, met de opdrachtgever tijdens de uitvoering van de overeenkomst boven de in het contract of de opdrachtbevestiging uitdrukkelijk vastgelegde hoeveelheden wordt geleverd en/of aangebracht dan wel door hem boven de in het contract of de opdrachtbevestiging uitdrukkelijk vastgelegde werkzaamheden wordt gepresteerd.
3. Mondelinge toezeggingen door en afspraken met ondergeschikten van de opdrachtnemer binden de opdrachtnemer niet dan nadat en voorzover zij door hem schriftelijk zijn bevestigd.

Art. IV  Prijs

1. De door de opdrachtnemer opgegeven prijzen luiden exclusief omzetbelasting en overige op de verkoop en levering vallende overheidslasten en zijn gebaseerd op levering af-fabriek volgens Incoterms geldend op de datum van aanbieding, behoudens voorzover in deze voorwaarden anders is bepaald. Onder fabriek wordt verstaan het bedrijfsterrein van de opdrachtnemer.
2. Indien na de datum van totstandkoming van de overeenkomst één of meer van de kostprijsfactoren een verhoging ondergaan  - ook al geschiedt dit ingevolge voorzienbare omstandigheden - is de opdrachtnemer gerechtigd de overeengekomen prijs dienovereenkomstig te verhogen.
3. In de overeenkomst is de bevoegdheid van de opdrachtnemer begrepen om door hem verricht meerwerk afzonderlijk in rekening te brengen, zodra het daarvoor in rekening te brengen bedrag hem bekend is. Voor de berekening van meerwerk zijn de in lid 1 en lid 2 van dit artikel gegeven regels van overeenkomstige toepassing.
4. Kostenbegrotingen en plannen worden, tenzij anders is overeengekomen, niet afzonderlijk in rekening gebracht. Indien de opdrachtnemer bij eventuele nabestellingen nieuwe tekeningen, berekeningen, beschrijvingen, modellen of gereedschappen e.d. moet maken, worden daarvoor kosten in rekening gebracht.
5. De emballage is niet in de prijs begrepen en wordt afzonderlijk in rekening gebracht. Emballage wordt niet teruggenomen.
6. Kosten van in- en uitlading en van vervoer van door de opdrachtgever ter beschikking gestelde grondstoffen, halffabrikaten, modellen, gereedschappen en andere zaken zijn niet in de prijs begrepen en worden afzonderlijk in rekening gebracht. Te dier zake door de opdrachtnemer betaalde kosten worden beschouwd als voorschot ten laste van de opdrachtgever.
7. Indien de opdrachtnemer heeft aangenomen het product te monteren, is de prijs berekend inclusief montage en bedrijfsvaardig opleveren van het product op de in de aanbieding genoemde plaats en inclusief alle kosten, behoudens kosten die volgens de voorafgaande leden niet in de prijs zijn begrepen of die in art. VII zijn vermeld. Gemaakte kosten wegens onwerkbaar weer zullen worden doorberekend.

Art. V Tekeningen, berekeningen, beschrijvingen, modellen, gereedschappen e.d.

1. In catalogussen, afbeeldingen, tekeningen, maat- en  gewichtsopgaven e.d. vermelde gegevens zijn slechts bindend indien en voorzover deze uitdrukkelijk zijn opgenomen in een door partijen ondertekend contract of een door de opdrachtnemer ondertekende opdrachtbevestiging.
2. De door de opdrachtnemer uitgebrachte aanbieding, alsmede de door hem vervaardigde of verstrekte tekeningen, berekeningen, programmatuur, beschrijvingen, modellen, gereedschappen e.d. blijven zijn eigendom, ongeacht of daarvoor kosten in rekening zijn gebracht. De informatie, die in een en ander ligt besloten of ten grondslag ligt aan de fabricage- en constructiemethoden, producten e.d., blijft exclusief voorbehouden aan de opdrachtnemer, ook al zijn daarvoor kosten in rekening gebracht. De opdrachtgever staat er voor in dat bedoelde informatie, behoudens ter uitvoering van de overeenkomst, niet anders dan met schriftelijke toestemming van de opdrachtnemer wordt gekopieerd, aan derden getoond, bekend gemaakt of gebruikt.

Art. VI Levertijd

1. De levertijd gaat in op het laatste van de navolgende tijdstippen:
• de dag van totstandkoming van de overeenkomst;
• de dag van ontvangst door de opdrachtnemer van de voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijke bescheiden,gegevens, vergunningen e.d.;
• de dag van de vervulling van de voor het aanvangen van de werkzaamheden noodzakelijke formaliteiten;
• de dag van ontvangst door de opdrachtnemer van hetgeen volgens de overeenkomst vóór het aanvangen van de werkzaamheden bij vooruitbetaling dient te worden voldaan.
  Indien een leveringsdatum of -week is overeengekomen, wordt de levertijd gevormd door de periode tussen de datum van totstandkoming van de overeenkomst en de leveringsdatum of -week.
2. De opgegeven levertijd geldt steeds bij benadering en is gebaseerd op de ten tijde van het sluiten van de overeenkomst geldende werkomstandigheden en op tijdige levering van de voor de uitvoering van het werk door de opdrachtnemer bestelde materialen. Indien buiten schuld van de opdrachtnemer vertraging ontstaat ten gevolge van wijziging van bedoelde werkomstandigheden of doordat voor de uitvoering van het werk tijdig bestelde materialen niet tijdig worden geleverd, wordt de levertijd voorzover nodig verlengd.
3. Het product geldt ten aanzien van de levertijd als geleverd wanneer het, indien keuring in het bedrijf van opdrachtnemer is overeengekomen, voor keuring en in de overige gevallen wanneer het voor verzending gereed is, een en ander nadat de opdrachtgever daarvan schriftelijk in kennis is gesteld en onverminderd de gehoudenheid van de opdrachtnemer tot nakoming van zijn eventuele montage-/installatieverplichtingen.
4. Onverminderd het elders in deze voorwaarden met betrekking tot verlenging van de levertijd bepaalde wordt de levertijd verlengd met de duur van de vertraging die aan de zijde van de opdrachtnemer ontstaat ten gevolge van het niet voldoen door de opdrachtgever aan enige uit de overeenkomst voortvloeiende verplichting of van hem te vergen medewerking met betrekking tot de uitvoering van de overeenkomst.
5. Behoudens grove schuld aan de zijde van de opdrachtnemer geeft overschrijding van de levertijd de opdrachtgever geen recht op gehele of gedeeltelijke ontbinding van de overeenkomst of op schadevergoeding. Overschrijding van de levertijd - door welke oorzaak ook - geeft de opdrachtgever geen recht tot het zonder rechterlijke machtiging verrichten of doen verrichten van werkzaamheden ter uitvoering van de overeenkomst, noch tot niet nakoming van enige jegens de opdrachtnemer aangegane verplichting.
6. Een op overschrijding van de levertijd gestelde contractuele boete moet geacht worden in de plaats te komen van een eventueel recht van de opdrachtgever op schadevergoeding. Een zodanige boete is niet verschuldigd indien de overschrijding van de levertijd het gevolg is van overmacht.

Art. VII  Montage/installatie

1. De opdrachtgever is jegens de opdrachtnemer verantwoordelijk voor de juiste en tijdige uitvoering van alle inrichtingen, voorzieningen en/of voorwaarden, die noodzakelijk zijn voor de opstelling van het te monteren product en/of de juiste werking van het product in gemonteerde staat, behoudens indien en voorzover die uitvoering door of vanwege de opdrachtnemer wordt verricht volgens door of vanwege laatstgenoemde verstrekte gegevens en/of vervaardigde tekeningen.
2. Onverminderd het bepaalde in lid 1 zorgt de opdrachtgever in ieder geval voor eigen rekening en risico dat:
• het personeel van de opdrachtnemer, zodra dit op de plaats van opstelling is aangekomen, zijn werkzaamheden kan aanvangen en blijven verrichten gedurende de normale werkuren en bovendien, indien de opdrachtnemer dit noodzakelijk acht, buiten de normale werkuren, mits hij dit tijdig aan de opdrachtgever heeft medegedeeld;
• geschikte behuizing en/of alle krachtens overheidsregelingen, de overeenkomst en het gebruik vereiste voorzieningen voor het personeel van de opdrachtnemer aanwezig zijn;
• de toegangswegen tot de plaats van opstelling geschikt zijn voor het benodigde transport;
• de aangewezen plaats van opstelling geschikt is voor opslag en montage;
• de nodige afsluitbare opslagplaatsen voor materiaal, gereedschap en andere zaken aanwezig zijn;
• de nodige en gebruikelijke hulpwerklieden, hulpwerktuigen (zoals steigers, takels, hefkranen, ladders, elektrische -en autogenische lasapparatuur, met uitzondering van het gebruikelijke handgereedschap), hulp- en bedrijfsmaterialen (brandstoffen, oliën en vetten, poets- en ander klein materiaal, gas, water, elektriciteit, stoom, perslucht, verwarming, verlichting enz. daaronder begrepen), en de voor het bedrijf van de opdrachtgever gebruikelijke meet- en testapparatuur tijdig en kosteloos op de juiste plaats ter beschikking van de opdrachtnemer staan;
• alle noodzakelijke veiligheids- en voorzorgsmaatregelen zijn genomen en worden gehandhaafd, alsmede dat alle maatregelen zijn genomen en worden gehandhaafd teneinde in het kader van de montage/installatie aan de toepasselijke overheidsvoorschriften te voldoen;
• bij aanvang van en tijdens de montage de geleverde producten op de juiste plaats  aanwezig zijn;
• de installatieplaats in overeenstemming is met overige installatievoorschriften van opdrachtnemer.
3. Schade en kosten, die ontstaan doordat aan de in dit artikel gestelde voorwaarden niet of niet tijdig is voldaan, zijn voor rekening van de opdrachtgever.
4. In de montage is niet begrepen:
• het toezicht houden bij het vullen van het systeem met het voor de installatie bestemde medium;
•  het, op door de opdrachtnemer te bepalen dagen geven van het te zijner beoordeling  nodige onderricht in het bedienen van de installatie aan het personeel van opdrachtgever, dat met de bediening zal worden belast;
•  het plaatsen van en/of aansluiten op de apparatuur van de opdrachtgever van de te leveren hydraulische en/of pneumatische installatie;
•  het leveren en monteren van elektrische leidingen;
•  het graaf-, hak-, breek-, metsel-, beton-, timmer-, stucadoors-, schilderwerk of andere dergelijke werkzaamheden;
•  het schilderen of het op andere wijze uitwendig voorzien van een beschermende laag van de leidingen;
•  het leveren van het voor de installatie bestemde medium en het vullen hiermede van het systeem van de installatie;
•  het verrichten van reinigingswerkzaamheden in verband met het optreden van lekken in de installatie.
5. Voor het werken buiten normale werkuren op verzoek van de opdrachtgever wordt een opslag overeenkomstig de in de onderneming van de opdrachtnemer geldende tarieven in rekening gebracht.
6. Met betrekking tot de montage-/installatietijd is artikel VI van overeenkomstige toepassing.

Art. VIII Keuring en overname-beproeving

1. De opdrachtgever zal het product keuren binnen uiterlijk 14 dagen na de levering als bedoeld in artikel VI lid 3 respectievelijk - indien montage/installatie is overeengekomen - binnen uiterlijk 14 dagen na de montage/installatie. Indien deze termijn zonder schriftelijke en gespecificeerde melding van gegronde klachten is verstreken wordt het product geacht te zijn geaccepteerd.
2. Indien een overname-beproeving is overeengekomen zal de opdrachtgever na de ontvangst of, indien montage/installatie is overeengekomen, na de montage/installatie de opdrachtnemer in de gelegenheid stellen de nodige tests uit te voeren, alsmede die verbeteringen en veranderingen aan te brengen, die de opdrachtnemer nodig acht. De overname-beproeving zal onverwijld na het verzoek van de opdrachtnemer daartoe in tegenwoordigheid van de opdrachtgever worden gehouden. Indien de overname-beproeving zonder gespecificeerde en gegronde klacht is uitgevoerd, alsmede indien de opdrachtgever niet aan zijn voornoemde verplichtingen voldoet wordt het product geacht te zijn geaccepteerd.
3. De opdrachtgever stelt voor de overname-beproeving en voor de eventuele tests de benodigde faciliteiten, waaronder die als bedoeld in art. VII lid 2 sub f., alsmede representatieve monsters van eventuele te be- of verwerken materialen in voldoende mate, tijdig en kosteloos op de juiste plaats ter beschikking van de opdrachtnemer, opdat de door partijen voorziene gebruiksomstandigheden voor het product zo veel mogelijk kunnen worden nagebootst. Indien de opdrachtgever hieraan niet voldoet is lid 2, laatste zin, van toepassing.
4. In geval van onbetekenende tekortkomingen, met name die welke het voorziene gebruik van het product niet of nauwelijks beïnvloeden, zal het product ongeacht deze tekortkomingen worden geacht te zijn geaccepteerd. De opdrachtnemer zal zulke tekortkomingen alsnog zo spoedig mogelijk verhelpen.
5. Onverminderd de gehoudenheid van de opdrachtnemer tot nakoming van zijn garantieverplichtingen zal de acceptatie volgens de voorgaande leden elke vordering van de opdrachtgever terzake van een tekortkoming in de prestatie van de opdrachtnemer uitsluiten.

Art. IX Risico- en eigendomsovergang

1. Dadelijk nadat het product als geleverd geldt in de zin van art. VI lid 3 draagt de opdrachtgever het risico voor alle directe en indirecte schade, die aan of door dit product mocht ontstaan, behoudens voorzover aan grove schuld van de opdrachtnemer te wijten. Indien de opdrachtgever na ingebrekestelling in verzuim blijft met de afname van het product zal de opdrachtnemer gerechtigd zijn de kosten van opslag van het product aan de opdrachtgever in rekening te brengen.
2. Onverminderd het in het vorige lid en het in art. VI lid 3 gestelde, gaat de eigendom van het product eerst op de opdrachtgever over wanneer al het door de opdrachtgever aan de opdrachtnemer uit hoofde van leveringen of werkzaamheden verschuldigde, met inbegrip van rente en kosten, volledig aan de opdrachtnemer is voldaan.
3. De opdrachtnemer zal in voorkomend geval gerechtigd zijn tot ongehinderde toegang tot het product. De opdrachtgever zal aan de opdrachtnemer alle medewerking verlenen teneinde de opdrachtnemer in de gelegenheid te stellen het in lid 2 opgenomen eigendomsvoorbehoud uit te oefenen door terugneming van het product, met inbegrip van de daartoe eventueel benodigde demontage.

Art. X  Betaling

1. Indien niet anders is overeengekomen, zal de betaling van de overeengekomen prijs geschieden in 2 termijnen:
   1/3 (één derde) uiterlijk binnen 7 dagen na de totstandkoming van de overeenkomst;
   2/3 (twee derde) uiterlijk binnen 14 dagen na levering volgens art. VI lid 3.
2. Betaling van meerwerk geschiedt, zodra dit aan de opdrachtgever in rekening is gebracht.
3. Alle betalingen dienen zonder enige aftrek of verrekening te geschieden ten kantore van de opdrachtnemer of op een door hem aan te wijzen rekening.
4. De opdrachtnemer behoudt zich het recht voor opdrachten in gedeelten af te leveren en deze deelleveringen te factureren.
5. Indien de opdrachtgever niet binnen de overeengekomen termijnen betaalt, wordt hij geacht van rechtswege in verzuim te zijn en heeft de opdrachtnemer zonder enige ingebrekestelling het recht hem vanaf de vervaldag rente in rekening te brengen naar een percentage van 3 punten boven de in  Nederland geldende wettelijke rente en tevens alle op de inning van zijn vordering vallende gerechtelijke en buitengerechtelijke kosten.
6. Indien de kredietwaardigheid van de opdrachtgever daartoe aanleiding geeft kan opdrachtnemer tijdens de uitvoering van de overeenkomst nadere zekerheid verlangen, bij gebreke waarvan hij de overeenkomst geheel of gedeeltelijk mag opschorten of beëindigen is overeenkomstig art. XIV leden 3 en 4.

Art. XI  Garantie

1. Onverminderd de hierna gestelde beperkingen staat de opdrachtnemer in zowel voor de deugdelijkheid van het door hem geleverde product als voor de kwaliteit van het daarvoor gebruikte en/of geleverde materiaal, voorzover het betreft bij keuring respectievelijk overnamebeproeving niet-waarneembare gebreken aan het geleverde product, waarvan de opdrachtgever bewijst dat zij binnen 6 maanden na de levering volgens artikel VI lid 3 zijn opgetreden uitsluitend of overwegend als direct gevolg van een onjuistheid in de door de opdrachtnemer toegepaste constructie dan wel ten gevolge van gebrekkige afwerking of gebruik van slecht materiaal.
2. Lid 1 is van overeenkomstige toepassing op bij een keuring respectievelijk overnamebeproeving niet-waarneembare gebreken die hun oorzaak uitsluitend of overwegend vinden in ondeugdelijke montage/installatie door de opdrachtnemer. Indien montage/installatie van het product door de opdrachtnemer plaatsvindt gaat de in lid 1 bedoelde garantietermijn van 6 maanden in op de dag dat de montage/installatie door de opdrachtnemer is voltooid, met dien verstande dat in dat geval de garantietermijn in ieder geval eindigt indien 12 maanden na levering volgens artikel VI lid 3 zijn verstreken.
3. Onder de in lid 1 en lid 2 bedoelde garantie vallende gebreken zullen door de opdrachtnemer worden weggenomen door reparatie of vervanging van het gebrekkige onderdeel, al dan niet in het bedrijf van de opdrachtnemer, of door toezending van een onderdeel ter vervanging, een en ander steeds ter keuze van de opdrachtnemer. Alle kosten, die uitgaan boven de enkele verplichting als in de vorige zin omschreven, zoals maar niet beperkt tot transportkosten, reis- en verblijfskosten alsmede kosten van demontage en montage, zijn voor rekening van de opdrachtgever.
4. Buiten de garantie vallen in ieder geval gebreken, die optreden in dan wel geheel of gedeeltelijk het gevolg zijn van:              
• de niet-inachtneming van bedienings- en onderhouds- voorschriften dan wel ander dan het voorziene normale gebruik;
• normale slijtage;
• montage/installatie of reparatie door derden, waaronder begrepen de opdrachtgever;
• de toepassing van enig overheidsvoorschrift inzake de aard of kwaliteit van de toegepaste materialen;
• in overleg met de opdrachtgever aangewende gebruikte materialen respectievelijk zaken;
• materialen of zaken, die door de opdrachtgever aan de opdrachtnemer ter bewerking zijn verstrekt;
• materialen, zaken, werkwijzen en constructies, voorzover op uitdrukkelijke instructie van de opdrachtgever toegepast, alsmede van door of namens de opdrachtgever aangeleverde materialen en zaken;
• door de opdrachtnemer van derden betrokken onderdelen, voorzover de derde geen garantie aan de opdrachtnemer heeft verstrekt;
• het aansluiten van de geleverde producten op een leidingnet, dat niet voldoet aan de door  de opdrachtnemer gestelde normen;
• het gebruik van ongeschikte en/of verontreinigde oliesoorten/smeermiddelen, het gebruik van verontreinigde en natte perslucht, vuil in het systeem, of gebruik in een agressieve of anderszins ongeschikte omgeving.
5. Indien de opdrachtgever niet, niet behoorlijk of niet tijdig voldoet aan enige verplichting, die voor hem uit de met de opdrachtnemer gesloten overeenkomst of uit een daarmee samenhangende overeenkomst voortvloeit, is de opdrachtnemer met betrekking tot geen van deze overeenkomsten tot enige garantie - hoe ook genaamd - gehouden. Indien de opdrachtgever zonder voorafgaande schriftelijke goedkeuring van de opdrachtnemer tot demontage, reparatie of andere werkzaamheden terzake van het product overgaat of doet overgaan, vervalt elke aanspraak uit hoofde van garantie.
6. Reclamering terzake van gebreken dient zo spoedig mogelijk na de ontdekking daarvan doch uiterlijk binnen 14 dagen na het verstrijken van de garantietermijn in schriftelijke vorm te geschieden, bij overschrijding van welke termijnen elke aanspraak tegen de opdrachtnemer terzake van die gebreken vervalt. Rechtsvorderingen terzake dienen binnen 1 jaar na de tijdige reclame op straffe van verval aanhangig te worden gemaakt.
7. Indien de opdrachtnemer ter voldoening aan zijn garantieverplichtingen onderdelen/producten vervangt, worden de vervangen onderdelen/producten eigendom van de opdrachtnemer.
8. Terzake van de door de opdrachtnemer uitgevoerde reparatie- of revisiewerkzaamheden of andere diensten wordt, tenzij anders is overeengekomen, alleen garantie gegeven op de deugdelijkheid van de uitvoering van de opgedragen werkzaamheden, zulks voor een periode van 6 maanden. Deze garantie behelst de enkele verplichting van de opdrachtnemer om in geval van ondeugdelijkheid de betreffende werkzaamheden, voorzover ondeugdelijk, opnieuw te verrichten. De tweede volzin van lid 3 is in dat geval van overeenkomstige toepassing.
9. Terzake van door de opdrachtnemer uitgevoerde inspecties, advisering en soortgelijke verrichtingen wordt geen garantie gegeven.
10. Het beweerdelijk niet-nakomen door de opdrachtnemer van zijn garantieverplichtingen ontslaat de opdrachtgever niet van de verplichtingen, die voor hem voortvloeien uit enige met de opdrachtnemer gesloten overeenkomst.
11. Niettegenstaande vervanging of herstel blijft de oorspronkelijke garantieduur op het vervangen of herstelde product gehandhaafd.

Artikel XII Aansprakelijkheid

1. De aansprakelijkheid van de opdrachtnemer is beperkt tot nakoming van de in artikel XI van deze voorwaarden omschreven garantieverplichtingen.
2. Behoudens grove schuld aan de zijde van de opdrachtnemer en behoudens het bepaalde in lid 1 is alle aansprakelijkheid van de opdrachtnemer, zoals voor bedrijfsschade, andere indirecte schade en schade als gevolg van aansprakelijkheid jegens derden, uitgesloten.
3. De opdrachtnemer is derhalve ook niet aansprakelijk voor:
• schending van octrooien, licenties of andere rechten van derden als gevolg van gebruik van door of vanwege de opdrachtgever verstrekte gegevens;
• beschadiging of verlies, door welke oorzaak ook, van door de opdrachtgever ter beschikking gestelde grondstoffen, halffabrikaten, modellen, gereedschappen en andere zaken.
4. Indien de opdrachtnemer, zonder de montage in opdracht te hebben, wel bij de montage hulp en bijstand - van welke aard ook - verleent, geschiedt dit voor risico van de opdrachtgever.
5.  De opdrachtgever is gehouden de opdrachtnemer te vrijwaren respectievelijk schadeloos te stellen terzake van alle aanspraken van derden tot vergoeding van schade, waarvoor de aansprakelijkheid van de opdrachtnemer in deze voorwaarden in de verhouding met de opdrachtgever is uitgesloten.

Art. XIII Overmacht
Onder overmacht wordt in deze Algemene Leveringsvoorwaarden verstaan elke van de wil van de opdrachtnemer onafhankelijke omstandigheid - ook al was deze ten tijde van het tot stand komen van de overeenkomst reeds te voorzien -, die nakoming van de overeenkomst blijvend of tijdelijk verhindert, alsmede, voorzover daaronder niet reeds begrepen, oorlog, oorlogsgevaar, burgeroorlog, oproer, werkstaking, werkliedenuitsluiting, transportmoeilijkheden, brand en andere ernstige storingen in het bedrijf van de opdrachtnemer of diens leveranciers.

Art. XIV Opschorting en ontbinding

1. In geval van verhindering tot uitvoering van de overeenkomst ten gevolge van overmacht is de opdrachtnemer gerechtigd om zonder rechterlijke tussenkomst hetzij de uitvoering van de overeenkomst voor ten hoogste 6 maanden op te schorten hetzij de overeenkomst geheel of ten dele te ontbinden, zonder dat hij tot enige schadevergoeding gehouden zal zijn.Gedurende de opschorting is de opdrachtnemer bevoegd en aan het einde daarvan is hij verplicht te kiezen voor uitvoering dan wel voor gehele of gedeeltelijke ontbinding van de overeenkomst.
2. Zowel in geval van opschorting als van ontbinding krachtens lid 1 is de opdrachtnemer gerechtigd terstond betaling te verlangen van de ter uitvoering van de overeenkomst door hem gereserveerde, in bewerking genomen en gefabriceerde grondstoffen, materialen, onderdelen en  andere zaken, zulks voor de waarde die daaraan in redelijkheid moet worden toegekend. In geval van ontbinding krachtens lid 1 is de opdrachtgever gehouden om na betaling van het krachtens de vorige volzin verschuldigde bedrag de daarin begrepen zaken tot zich te nemen, bij gebreke waarvan de opdrachtnemer bevoegd is deze zaken voor rekening en risico van de opdrachtgever te doen opslaan dan wel voor diens rekening te verkopen.
3. Indien de opdrachtgever niet, niet behoorlijk of niet tijdig voldoet aan enige verplichting, die voor hem uit de met de opdrachtnemer gesloten overeenkomst of uit een daarmee samenhangende overeenkomst voortvloeit, dan wel indien goede grond bestaat voor de vrees dat de opdrachtgever niet in staat is of zal zijn om aan zijn contractuele verplichtingen jegens de opdrachtnemer te voldoen, alsmede in geval van faillissement, surseance van betaling, stillegging, liquidatie of gedeeltelijke overdracht - al dan niet tot zekerheid - van het bedrijf van de opdrachtgever, waaronder begrepen de overdracht van een belangrijk deel van zijn vorderingen, is de opdrachtnemer gerechtigd om zonder ingebrekestelling en zonder rechterlijke tussenkomst hetzij de uitvoering van elk van deze overeenkomsten voor ten hoogste 6 maanden op te schorten, hetzij deze geheel of ten dele te ontbinden, zulks zonder dat hij tot enige schadevergoeding of garantie gehouden zal zijn en onverminderd de hem verder toekomende rechten. Gedurende de opschorting is de opdrachtnemer bevoegd en aan het einde daarvan is hij verplicht te kiezen voor uitvoering dan wel voor gehele of gedeeltelijke ontbinding van de opgeschorte overeenkomst(en).
4. In geval van opschorting krachtens lid 3 wordt de overeengekomen prijs onmiddellijk opeisbaar, onder aftrek van de reeds voldane termijnen en van de ten gevolge van de opschorting door de opdrachtnemer bespaarde kosten, en is de opdrachtnemer bevoegd om de ter uitvoering van de overeenkomst door hem gereserveerde, in bewerking genomen en gefabriceerde grondstoffen, materialen, onderdelen en andere zaken voor rekening en risico van de opdrachtgever te doen opslaan. In geval van ontbinding krachtens lid 3 wordt de overeengekomen prijs - zo geen voorafgaande opschorting heeft plaatsgevonden - onmiddellijk opeisbaar, onder aftrek van de reeds voldane termijnen en van de ten gevolge van de ontbinding door de opdrachtnemer bespaarde kosten, en is de opdrachtgever gehouden om het vorenomschreven bedrag te betalen en de daarin begrepen zaken tot zich te nemen, bij gebreke waarvan de opdrachtnemer bevoegd is deze zaken voor rekening en risico van de opdrachtgever te doen opslaan dan wel voor diens rekening te verkopen.
5. De opdrachtgever is niet gerechtigd om met terugwerkende kracht ontbinding van de overeenkomst te vorderen.

Art. XV Geschillen

1. Behoudens de toepasselijkheid van lid 2 van dit artikel en onverminderd de mogelijkheid tot het vragen van een voorlopige voorziening in kort geding aan de President van de bevoegde Arrondissementsrechtbank zullen alle geschillen die mochten ontstaan naar aanleiding van een overeenkomst, waarop de onderhavige leveringsvoorwaarden geheel of ten dele van toepassing zijn, of naar aanleiding van nadere overeenkomsten welke een uitvloeisel zijn van zodanige overeenkomst, met uitsluiting van de gewone rechter worden beslecht door een scheidsgerecht. Dit scheidsgerecht wordt benoemd overeenkomstig de statuten van de Stichting Raad van Arbitrage voor Metaalnijverheid en -Handel, gevestigd te Den Haag, en doet uitspraak met inachtneming van de statuten van die Raad.
2. Voorzover de in het vorige lid omschreven geschillen volgens regels van Nederlands burgerlijk procesrecht behoren tot de absolute competentie van de kantonrechter, zal uitsluitend de bevoegde kantonrechter het geschil kunnen beslechten.

Art. XVI Toepasselijk recht
Op alle overeenkomsten, waarop deze voorwaarden geheel of gedeeltelijk van toepassing zijn, is toepasselijk het Nederlands recht, geldend voor het Koninkrijk in Europa.

Aanvullende algemene leveringsvoorwaarden voor computerapparatuur –en programmatuur
In aanvulling op voormelde leveringsvoorwaarden geldt voor de levering van computerapparatuur –en programmatuur de volgende voorwaarden:

Art. XVII Definities
In deze aanvullende voorwaarden wordt verstaan onder:
apparatuur: computersystemen (daarin niet begrepen computerprogrammatuur), hiermee verband houdende apparatuur, accessoires, en onderdelen zoals schriftelijk gespecificeerd in de aanbieding of, indien aanwezig, een overeenkomst tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.
programmatuur: programmatuurproducten, met inbegrip van standaard applicatieprogrammatuur en computerprogrammatuur, die in verband met onderhoud wordt verstrekt.
maatwerkprogrammatuur: computerprogrammatuur die geheel of gedeeltelijk op basis van schriftelijk overeengekomen eisen is of wordt ontwikkeld.
documentatie: manuals, handboeken, onderhoudsmanuals en andere documentatie, welke wordt verstrekt tezamen met computerapparatuur of computerprogrammatuur, of in samenhang met onderhoud.
producten: te leveren en/of ter beschikking te stellen computerapparatuur en documentatie en (maatwerk)programmatuur.

Art. XVIII Garantietermijn programmatuur
In afwijking van de in art. XI, leden 1 en 2, genoemde garantieperiode geldt voor programmatuur een garantietermijn van 3 maanden na levering.  Opdrachtnemer staat er niet voor in dat de programmatuur zonder onderbreking of gebreken zal werken.

Art. XIX Gebruiksrecht programmatuur

1. Opdrachtnemer verleent aan opdrachtgever uitsluitend een niet-exclusief, niet-overdraagbaar gebruiksrecht op de programmatuur.
2. Door opdrachtnemer geleverde programmatuur zal door opdrachtgever uitsluitend worden gebruikt op een in de overeenkomst aangeduide verwerkingseenheid. Bij storing kan de programmatuur tijdelijk op een andere verwerkingseenheid worden gebruikt.
3. Het is opdrachtgever toegestaan maximaal twee kopieën van de programmatuur te maken voor back-up doeleinden. Deze kopieën zullen door de opdrachtgever worden voorzien van dezelfde labels en indicaties als de oorspronkelijke exemplaren.
4. Het is opdrachtnemer toegestaan het maken van kopieën door opdrachtgever technisch uit te sluiten.
5. Het is opdrachtgever niet toegestaan de programmatuur respectievelijk een kopie van de programmatuur te verkopen, verhuren, vervreemden, in zekerheid over te dragen of anderszins aan derden ter beschikking, ter inzage of ten gebruike te stellen, of ten behoeve van derden te gebruiken. Opdrachtgever zal programmatuur niet mogen wijzigen.
6. Eventuele rechten van derden met betrekking tot (onderdelen van) de programmatuur en de daaruit voortvloeiende beperkingen voor het onderhavige gebruiksrecht zullen in de verhouding tussen partijen worden gerespecteerd.

Art. XX Intellectuele eigendom

1. Behoudens het in art. XIX bedoelde gebruiksrecht blijven alle overige rechten, waaronder begrepen maar niet beperkt tot alle rechten van industriële en intellectuele eigendom, met betrekking tot de geleverde producten bij de opdrachtnemer of – indien van toepassing – bij diens toeleveranciers. Opdrachtnemer zal op geen enkele wijze in het gebruik en de levering van producten aan derden beperkt zijn. Opdrachtgever zal aanduidingen van intellectuele en industriële eigendom niet verwijderen en kopieën van dezelfde aanduidingen voorzien.
2. Ter bescherming van de rechten van opdrachtnemer en eventueel diens toeleveranciers zal opdrachtgever er zorg voor dragen dat programmatuur en bijbehorende documentatie geheim  worden gehouden.

Art. XXI Vrijwaring programmatuur
Opdrachtnemer zal opdrachtgever vrijwaren tegen elke actie van derden die is gebaseerd op de bewering dat de door opdrachtnemer verstrekte programmatuur inbreuk maakt op het in Nederland geldende auteurs- of octrooirecht of ander recht van intellectuele eigendom van een derde, zulks mits opdrachtgever opdrachtnemer onmiddellijk schriftelijk van zodanige actie in kennis stelt en de behandeling van de zaak uitsluitend aan opdrachtnemer overlaat en hierbij alle medewerking verleent. Indien daartoe naar de mening van opdrachtnemer aanleiding bestaat kan opdrachtnemer de producten vervangen of zodanig wijzigen als opdrachtnemer redelijkerwijs gepast acht.
Voormelde vrijwaring geldt echter niet voor een actie van derden, die is voortvloeit uit :
gebruik van de programmatuur door opdrachtgever op een wijze of plaats die niet is overeengekomen en die opdrachtnemer redelijkerwijs niet kon hebben voorzien;
veranderingen in de programmatuur aangebracht door opdrachtgever.
De overige bepalingen van art. XII blijven onverminderd gehandhaafd.

Art. XXII Verantwoordelijkheid opdrachtgever
Lid 1. Opdrachtgever is verantwoordelijk voor het deskundige en juiste gebruik en toepassing in zijn organisatie van de producten, alsmede voor toe te passen administratie –en berekeningsmethoden en voor het beveiligen van de producten.